ÖNE ÇIKANLAR :
İSTANBUL12°C
Parçalı Bulutlu

YAZARLAR

İran izlenimleri

Sadık Yalsızuçanlar

21 Şubat 2013 Perşembe 15:32
  • A
  • A

Geçen hafta, İran’da idim. Yunus Emre Enstitüsü'nün davetlisi olarak Tahran ve Rey'de bulundum. Dr. Mustafa Tatcı hocanın Yunus Emre konulu konferansına katıldım. Öteden beri Yunus Emre başta olmak üzere, bİslam irfan tarihinin kurucu kişiliklerine, eserlerine ve öğretilerine ilişkin kıymetli çalışmalar gerçekleştiren Tatcı, Tahran’da bir Yunus rüzgarı estirdi.

İran, malum, zengin bir medeniyet mirasına sahip. Fars dilinde İslam irfanı zengin ve şiirsel bir dille, bir metafiziksel imajinasyon ile dışlaşmıştır. Bizim zihin dünyamızda da canlı biçimde yaşayan ve kültürümüzü derinden etkileyen başta Hafız-ı Şirazi olmak üzere, Ömer Hayyam, Feridüddin Attar, Molla Cami, Sadi-i Şirazi, Sühreverdi, Molla Sadra gibi arifler İran coğrafyasından neşet etmiş değerler. İran geleneğinde güçlü bir görsel birikim de var. İran sineması, uluslar arası alanda hayli bilinen, kendine özgü bir dil üretmiş sinema. İran, zengin yer altı petrol ve doğalgaz zenginliklerine sahip. Şii duyarlığı oldukça hakim. Farsi, Azeri ve Kürt asli etnik unsurlar. Devrimle birlikte ise, siyasi hiyerarşide en üstte oturan ve belirleyici konumda bulunan ‘molla’ların gözetim, denetim ve yönlendirmeleriyle de bir tür ‘din devleti’. Örneğin İrşad Vezareti adında bir kurum var ve her şeyi denetliyor. Bir kitap yayımlayacaksınız, bu kurumdan izin almak zorundasınız. Bir film çekeceksiniz, izin alacaksınız. Vs.

İran’da biraz hüzünlendim.

Bu zengin birikim ve geleneğin modern zamanlarda nasıl baskıcı bir toplumsal ortama dönüşmüş olduğunu kaygıyla düşündüm.

İran ile aramızda bazı siyasi sorunlar da baş gösterebiliyor.

Zaman zaman dalgalanan ve gerilen bu ilişkilerin bugünlerde özellikle Suriye üzerinden yürüdüğünü ve zaman zaman kızıştığını görüyoruz.

İran ile Kasr-ı Şirin’den beri hiç savaşmamışız.

Bu önemli. Lakin İran’ın dalgalı politik atmosferi bizi de etkiliyor.

Orada bir günümüzü Tahran’ın en büyük kitapçısında, Şehr-i Kitap’ta geçirdik.

Dâryûş Şâyegân’la tanıştık. Ünlü Fransız oryantalist Henry Corbin’e ilişkin bir oturum vardı ve Şâyegân da konuşmacıydı. Yaralı Bilinç kitabıyla ülkemizde hayli ilgi devşirmiş olan bu kıymetli düşünce adamı dışında Gulamrıza Avanî gibi alimler de oradaydı. Avanî’yle, İstanbul’da birkaç yıl önce gerçekleşen Mevlana Sempozyumu’nda görüşmüş ve bir söyleşi yapmıştık. Söyleşi metninin de içinde yer aldığı Kerbela kitabımızı kendisine verince şaşırdı.

Şehr-i Kitab’ın sahibi dostumuz da birikimli bir insandı ve moderatörlüğünü yaptığı toplantıda konuşmacılardan farklı değildi.

Ertesi gün Rey’e gittik ve yol boyunca bazı Seyyid türbelerine uğradık. Tuğrul Bey’in makamını ziyaret ettik. Kapalıydı. Dışarıdan bakmakla yetindik.

İran’da dalgalı ve enflasyonist bir ekonomi var. Toplumsal muhalefet hayli derinleşmiş. Toplumun üzerindeki ağırlık sokağa, yüzlere yansıyor. Trafikteki keşmekeş tuhaf.

Yunus Emre Kültür Merkezi’ndeki dostlara teşekkür borçluyuz. Emin bey başta olmak üzere, genç dostlarımız gayretliler.

İran gezisinin bir diğer meyvesi, Hafız, Hayyam, Sadi külliyatları oldu. Deri ciltli, kuşe kağıtlı, enfes baskılı bu güzelim eserler oldukça düşük fiyatla satılıyor.

Sözlerimi, Hafız’ın dizeleriyle noktalamak isterim:

Dün gece seherde beni gamdan kurtardılar

O gece karanlığında, ab-ı hayat sundular

Zat ziyasının parıltısıyla kendimden geçtim
Bana sıfat tecellisinden tesnimler sundular

Ne mübarek ve kutlu bir geceydi o gece
Kadir gecesiydi bana yeni bir hayat sundular

Artık yüzümü sevgilinin cemalinden ayırmam
Çünkü bana sevgilinin zat cilvesini sundular

Muradına ulaşıp, mutluysam niye hayret!
Fakir ve müstahaktım, sadaka diye sundular

Hatif, o gün bana bunların müjdesini verdi
Çünkü bütün acılara sabır ve sebatı sundular

Dilimden dökülen bütün bu balları şekerleri
Sabrıma karşılık olarak kamış diye sundular

Hepsi Hafız’ın himmeti ve âşıkların duasıdır
Dünyanın acısından kurtul diye sundular.

YORUM YAZ
Henüz yorum yapılmamış.

Yorum yapmak için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Yada Misafir Olarak Yorum Yapabilirsiniz.Üyeliğiniz varsa üye girişi yapabilirsiniz. Yeni üyelik için üyelik formunu kullanabilirsiniz.