ÖNE ÇIKANLAR :
İSTANBUL13°C
Az Bulutlu

YAZARLAR

90.yılında 1924 Anayasası ve İslam Kavramının anayasadan çıkartılması

Rahmi Akbaş

24 Nisan 2014 Perşembe 15:56
  • A
  • A

Türk siyaset sistemi, bundan 90 yıl önce yeni kabul edilen bir anayasa ile ve ondan 6 ay 

önce, 29 Ekim 1923 yılında ilan edilen Cumhuriyet ile Anadolu ve Trakya toprakları yeni bir

sisteme girmişti. Yeni devlet yapısının da bu topraklarda yaşayan tüm insanları etkileyeceği

sinyalini vermeye başlamıştı.

9 Eylül 1923’te, Sivas Kongresi ile Eylül 1919’da oluşturulan Anadolu ve Rumeli Müdafaa-
i Hukuk Cemiyeti, Halk Fıkrasına (CHP) dönüştürülmüş, 11 Eylül 1923’te ise Mustafa Kemal

Paşa genel başkanlığa getirilmişti; arkasından da 29 Ekim 1923’te de Cumhuriyet ilan edildi.

Asıl sorun ise Cumhuriyet ve belli düşünceleri yaymak için, bunu bir anayasa ile sağlama

almak gerekiyordu. Aslında 1923 yılında yapılan seçimle, birçok muhalif meclis dışında

kalmış, tek parti ve tek ses sistemi pekişmeye başlamıştı. Bu anayasa, birinci maddesinde

de belirtildiği gibi ‘’cumhuriyet’’ en önemli unsur olacaktı. İkincisi ise anayasadan din

kavramının çıkartılmasıydı.

Cumhuriyet fikrine başta Kazım (Karabekir) Paşa olmak üzere belli bir kesim tarafında karşı

çıkma yaşandıysa da bu telafi edilmişti. Ancak üzerinde durulan konu devletin dini kısmının

anayasada yer almayarak çağdaş bir yapının oluşturulması gerekiyordu. Aslında Avrupa

devletlerinde de din olgusu anayasalarında yazıyordu. Ancak, bazı konularda onlardan daha

da ileri gidilerek süper çağdaş pozisyona geçilmesi girdi!

1924 yılında hazırlanan, 20 Nisan 1924’te yürürlüğe giren anayasa da:

Madde 1:

f1. Türkiye Devleti bir Cumhuriyet’tir.

Madde 2:

f1. (Özgün hali) Türkiye Devletinin dini, Din-i İslam’dır; resmî dili Türkçedir; makamı

Ankara şehridir.

27 Mayıs 1960 ihtilalinin ardından, yeni bir anayasa hazırlanarak 1961'de kabul edilene kadar

yürürlükte kalan ve en uzun süreli anayasa olma özelliğini sürdüren 1924 Anayasası, zaman

içinde birçok değişikliğe de uğradı.

İlk değişiklik, 10.4.1928 Tarih ve 1222 Sayılı Kanunun 1. Maddesi ‘’Türkiye Devletinin resmî

dili Türkçedir; makamı Ankara şehridir.’’ Denilerek, dini İslam’dır ibaresi kaldırılmıştı.

Arkasından 5.2.1937’de 3115 Sayılı Kanunun 1. Maddesi değiştirilerek, ‘’Türkiye Devleti,

Cumhuriyetçi, milliyetçi, halkçı, devletçi, lâik ve inkılâpçıdır. Resmî dili Türkçedir. Makamı

Ankara şehridir.’’ Şekline dönüştürülerek LAİKLİK kavramı da anayasaya yazılarak,

anayasal destekte sağlanmıştı. Artık sisteme planlanan şekil kademe kademe veriliyordu.

Bundan 90 yıl önce yapılan ve cumhuriyete büyük bir temel oluşturan 1924 Anayasasına

itirazlar olmamış mıdır? Olmuştur; hatta din konusunda ciddi eleştiri ve karşı koyuşlar olmuş

ve Milli Mücadelenin hemen hemen tüm kahramanlarının içinde yer aldığı Terakkiperver

Cumhuriyet Fırkası kurulmuştu. Mustafa Kemal Paşa’nın eski silah ve dava arkadaşları

olan Kâzım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele ve Adnan Adıvar’ın

öncülüğünde 17 Kasım 1924’te kurulmuş olan bu partinin tüzüğünde ‘’aynı zamanda dini

inançlara da saygılı’’ olunduğunu açıklayarak bu anayasaya tepkilerini ortaya koymuşlardı.

Parti kısa sürede birçok vatandaşın teveccühünü alınca İsmet (İnönü)’ nün telkinleri ve

‘’dini duyguların propaganda olarak kullanıldığı, Şeyh Said İsyanının patlak vermesi’’

gibi uyduruk nedenlerle parti 3 Haziran 1925’te kapatılmıştı. Daha sonra Mustafa

Kemal'e düzenlenen İzmir Suikastı olayı bahane edilerek Terakkiperver Cumhuriyet

Fırkası kurucularının büyük bir bölümü yargılanmış ve Mareşal Fevzi Çakmak Paşa’nın karşı

tavır alması üzerine, her ne kadar birçoğu asılmakta kurtulmuş ise de yine de çeşitli cezalara

çarptırılmaktan kurtulamamışlardı.

Sonuç olarak 1924 Anayasasının 90. Yılı ve bu anayasadan İSLAM lafzının çıkartılışının 86

yılı olmasına ve genel isteklerin çoğunluk teşkil etmesine rağmen, hala birileri sistemlerini

sürdürmeye devam etmektedir. 

YORUM YAZ
TOPLAM 1 YORUM

Yorum yapmak için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Yada Misafir Olarak Yorum Yapabilirsiniz.Üyeliğiniz varsa üye girişi yapabilirsiniz. Yeni üyelik için üyelik formunu kullanabilirsiniz.

  • - mehmet balcı:24 Nisan 2014, Perşembe 20:15

    yani bu zatların hepsinin kafir olduklarının tescillenmesi