ÖNE ÇIKANLAR :
İSTANBUL11°C
Az Bulutlu

YAZARLAR

Suriye Çerkezleri!

Mehdi Çetinbaş

20 Şubat 2012 Pazartesi 11:09
  • A
  • A
Suriye olayları tüm hızıyla dünya gündemini meşgul etmeye devam ediyor. Esad ordusunun Suriye’de her gün işlediği cinayetlerin görüntüleri evlerimize ulaşıyor.

Suriye konusunda her gün farklı yazılar okuyorsunuz…

Bir farklı yazı başlığı da bizden...

Suriye Çerkezleri!

Suriye de Türkiye gibi gerçekten birçok farklı kültürü bünyesinde barındıran bir ülke. 20 milyonu aşkın nüfusuyla Suriye, adeta orta doğunun kilidi konumundadır. Üç asırdan fazla Osmanlı hâkimiyetinde kalan Suriye topraklarında yaşayan insanların büyük bir kısmı, doğal olarak Osmanlı bakiyesidir.

Yazımızın konusu olan, benim de mensubu olduğum Çerkezlerin Suriye’deki kökleri,1870’li yıllara dayanır. Bu tarihlerde Osmanlı Devleti, uzunyayla, Adana ve Maraş bölgesinden iki bin civarındaki Çerkez’i, bu günkü Golan tepelerine yerleştirmiştir.

Çerkezköy ismi, Balkan bozgunundan sonra İstanbul’a doğru gelen Çerkez kafilesinin, zorunlu olarak geçici iskân edildiği yerden gelir.

1877-78 Osmanlı-Rus savaşlarından sonra Balkanların kaybedilmesi üzerine, bu bölgeye daha önce yerleştirilmiş olan iki yüz bin civarında Çerkez, yeniden mülteci durumuna düştüler. Sadece on üç yıl kalabildikleri balkanları, Rus tehdidi karşısında alelacele terk eden balkan Çerkezleri, yüz binleri bulan guruplar halinde İstanbul’a doğru yürüyüşe geçtiler.

Yüz bini aşkın Çerkez’in İstanbul’a mülteci olarak gelebileceği felaketini hesaplayan Osmanlı yönetimi, İstanbul’a doğru yürüyüş halinde olan Çerkezleri, ordu gücü ile durdurarak İstanbul dışında kurulan çadır kamplara yerleştirdi. Çerkezlerin İstanbul yakınlarında durduruldukları ve yerleştirildikleri zorunlu kampın adı, bugün hala Çerkezlerden yadigâr kalan ismini sürdüren Çerkezköy’dür.

Burada bir müddet tutulan Çerkez mülteciler, daha sonra ülkenin değişik yerlerine dağıtıldılar. Mültecilerin büyük bir kısmı, Tekirdağ limanından bindirildikleri gemilerle, Ortadoğu’ya gönderildiler. İşte bu gün Suriye topraklarında yaşayan Çerkez toplumunun serencamı budur.

Ağırlıklı olarak Golan tepelerine yerleştirilen Çerkezler, zamanla Suriye’nin çeşitli şehirlerinde de varlıklarını sürdürmeye başladılar.1967 Arap-İsrail savaşı, Suriye’de en çok Çerkez toplumunu etkiledi. Bu gün hala işgal altında bulunan Golan tepelerindeki 12 Çerkez köyünün sakinleri yeniden mülteci durumuna düştüler.

Evlerini kaybeden binlerce Çerkez, Şam’ın kenar mahallelerinde kurulan çadırlarda güç şartlar altında hayata tutunmaya çalıştılar. O tarihlerde on üç yaşında küçük bir çocuk olmama rağmen, olayları bütün canlılığı ile yaşadım.

Türkiye Çerkezleri, 1967 savaşında Mülteci durumuna düşen Suriye Çerkezleri için yardım toplamışlardı.

Türkiye Çerkezleri, Suriye’de zor durumda kalan soydaşları için yardım kampanyası yürütüyorlardı. Rahmetli Babam, köyümüzde yardım toplama faaliyetini n en aktif elemanlarındandı. O yokluk döneminde para bulmak için çırpınışlarını ve konuşmaları hiç unutmuyorum.

Paranın pek fazla kullanılmadığı o dönemlerde, yardım toplamanın bütün zorluklarını yaşamıştı rahmetli babam. Kimi harmandan iki çuval buğday, kiminden bir teneke ceviz, mısır unu, yumurta, tavuk, koyun ve aklınıza gelebilecek çok çeşitli ayni yardımları para yerine komiteye getirip teslim ediyordu. Babam da bunları paraya çevirmek için çırpınıp dururdu.

Suriye Çerkezleri 1967 savaşından sonra, zorunlu olarak şehirli oldular. Şehir hayatının getirdiği zorlukları göğüslemeye çalıştılar. Tek seçenekleri vardı; devlet memurluğuna yönelmek. Büyük bir kısmı asker ya da polis olarak devlet kademelerinde görev aldılar.

Suriye Çerkezlerinin nüfusu, farklı kesimler tarafından farklı olarak telaffuz ediliyor. Bilinen bir gerçek var ki; bu sayı kesinlikle yüz binin altında değil. Bunu Suriye yetkilileri de doğruluyor. Antep sınırında Kamışlı ve Resulayn bölgelerinde yaşayan Kafkas kökenli Çeçen ve Dağıstanlıları da bu sayıya eklersek çok daha yüksek bir Nüfusa ulaşabiliriz.

Suriye Çerkezleri, Sünni ve Hanefi’dirler. Bu özellikleriyle, Nusayri olan Esad yönetiminden ayrıdırlar. Diğer taraftan da, bürokrasi içinde aldıkları görevler sayesinde de yönetim ile iç içedirler. Bu gün Suriye’de meydana gelen iç savaş, Çerkez toplumunu fazlasıyla rahatsız etmektedir.

Hiçbir zaman gerçek vatan olarak benimseyemedikleri Suriye’de meydana gelen çatışmalarda, Çerkeş toplumu tavır belirleme noktasında sıkıntılar yaşamaktadır. Uluslararası üne sahip, Suriyeli Çerkez asıllı İslam âlimi Cevdet Said ve çevresi, muhalifler safında yer tutarken, Çerkeşlerin büyük bir kısmı da tarafsız kalmak istiyorlar.

Suriye Çerkezlerinin bir kısmı,150 yıl önce atalarının sürgün edildikleri ata vatanları Kafkasya’ya dönmek istiyorlar

Suriye Çerkeşlerinden bir gurup ta, yüz elli sene önce atalarının sürgün edildiği, gerçek vatanları Kafkasya’ya geri dönüş yapmak istiyorlar. Bu maksatla oluşturulan heyetler, Kuzey Kafkasya’ya giderek; buradaki, Adıgey, Karaçay-Çerkez ve Kabardino-Balkar federal bölgelerinin yöneticileri ile temasa geçip çözüm yolları arıyorlar.

Suriye Çerkezleri anavatanlarına geri dönme konusunda, 1999 yılındaki Kosova modelini örnek almak istiyorlar. 1998 yılında Kosova’da patlak veren Sırp-Arnavut çatışması sırasında Priştine’de bulunan iki Çerkez köyü Kafkasya’ya geri dönüş yapmıştı. O zamanın konjonktürü de müsait olduğu için bu dönüş problemsiz olarak gerçekleşmişti.

Suriye’deki durum buna benzer gibi görünse de, aslında durum çok farklıdır. Bir kere geri dönmek isteyenlerin sayısı Kosova gibi yüzlerle değil, binlerle ifade edilebilir.

Çerkezlerin geri dönüşünün önündeki en büyük engel de Rusya Federasyonu’dur.150 yıl önce vatanlarından sürerek kolonizasyona tabi tuttuğu Kafkasya topraklarında, Rus yönetimi Çerkez nüfusunun artmasını istemiyor.1864 yılında iki milyona yakın insanı topraklarından sürerek,onların boşalttıkları yere Rus Kazakları yerleştiren Rusya Çerkezlerin dönüşünü ister mi?.

Bunun dışında Rusların korktuğu bir diğer olay, bölgeye bilinçli ve şuurlu bir Müslüman nüfusun gelmesi ihtimalidir. Komünizm döneminde yoğun bir ateizm propagandası ile İslam ile bağları zayıflatılan Kuzey Kafkasya’nın batı kesimi, Suriye’den gelebilecek olan birkaç bin Müslüman Çerkez ile oldukça değişik ve hareketli bir yapıya kavuşacaktır. Batı Kafkasya şuurlandığı ve İslamlaştığı oranda Rus asimilasyonuna karşı ayakta kalabilecektir.

Bütün saydığımız bu olumsuz öngörülere rağmen, Rusya ,Suriye Çerkezlerinin anavatanlarına geri dönüşü konusunda uluslararası camia tarafından sıkıştırılmalı mutlaka ikna edilmelidir..

Geri dönmek isteyen Çerkezler ile ilgili, uluslararası alt yapı mutlaka oluşturulmalıdır. Dönmek isteyen Çerkezlerin Suriye’deki malları, oluşturulacak olan bir komisyonun belirlediği fiyatlar üzerinden Suriye hükümetince alınmalıdır.

İnsanın neresi ağrıyorsa canı orasıdır.

Suriye konusu ile yakından ilgilenen Türkiye, kendi geçmişinden bir bakiye olan Suriye Çerkezlerinin problemlerine mutlaka el atmalıdır. Türkiye, Suriye iç savaşında sıkışıp kalan Çerkezlerin Kafkasya’ya geri dönüşü konusunda, Rusya ile görüşülmesinde aracı olmalıdır.

“Gerektiğinde bütün Suriye halkını Türkiye’ye mülteci olarak kabul edebiliriz” diyen Dışişleri bakanımız Ahmet Davutoğlu’nun önüne somut bir proje koyuyoruz. Çerkezler zalim Esad yönetiminden kurtulmak istiyorlar. Bir daha onun yüzünü görmek istemiyorlar. Sayın Davutoğlu, iyi ilişkiler içinde olduğu Rus meslektaşı Sergey Lavrov ile baş başa vererek, Çerkez meselesine bir çözüm bulabilir.

Bütün bunların ötesinde, Suriye’de yaşanan insanlık dramının bir an önce sona ermesi noktasında gösterilen çabalar olanca hızıyla devam etmelidir.

Çok karmaşık ve bilinmeyen denklemlerle dolu olan Suriye konusunda, ben de sizleri farklı bir açıdan bilgilendirmek istedim. Suriye’de bu kadar çok kan akarken, olayları neden Çerkezlerin penceresinden izlediğimi belki de merak ediyorsunuzdur! Söyleyelim…

Çerkezcede güzel bir atasözü vardır.”İnsanın neresi ağrıyorsa canı orasıdır.”
YORUM YAZ
Henüz yorum yapılmamış.

Yorum yapmak için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Yada Misafir Olarak Yorum Yapabilirsiniz.Üyeliğiniz varsa üye girişi yapabilirsiniz. Yeni üyelik için üyelik formunu kullanabilirsiniz.