ÖNE ÇIKANLAR :
İSTANBUL8°C
Çok Bulutlu

YAZARLAR

Yeni Orta Doğu Kent Devletleriyle Yönetilecek

Furkan Kaya

28 Haziran 2014 Cumartesi 20:38
  • A
  • A

Dünya kamuoyu dikkatini Irak’ın ve Suriye’nin parçalanıp parçalanmayacağı ihtimali

üzerine yoğunlaştırmışken aslında büyük resmi görmenin önüne de bir nebze engel çekilmiş

oluyor. Suriye’de Esad’a muhalif gruplar içinde yer alan sonrasında önceliğini Irak’ta otorite

sağlamaya yönelten Irak-Şam İslam Devleti’nin (IŞİD) uluslararası politikada ki algısı genel

haliyle “radikal siyasal İslam’ın” terörize edilmiş ve küresel güvenliğe tehdit oluşturan bir

oluşum olarak değerlendirildi. Bu bağlamda arkasında El-Kaide’nin yer aldığı IŞİD büyük

güçlerin bölgedeki hesaplarını boşa çıkaracak stratejisiyle daha şimdiden müzakere masasında

yerini almaya hazırlanıyor.

Coğrafi faktörler medeniyetler üzerinde etki sahibi.

2003 Irak Savaşından sonrası bölgede etnik ve mezhepsel ayrılığın derinleşmesi ile bunun

siyaset aracı olarak çevre ve büyük ülkelerce kullanılması zaten siyasi, ekonomik ve kültürel

entegrasyonun sağlanmasını imkansız hale getirdi. Ünlü filozof Heredot’un da vurguladığı

gibi coğrafi faktörler medeniyetler üzerinde büyük etki sahibi olduğunu formülize eden

“Mısır, Nil’in hediyesidir.” sözü bugün enerji kaynakları ülkelerin dış politika stratejileri

belirleyen ve sınırların bu doğrultuda çizilmesi şeklinde değiştirilmiş oldu. Ayrıca bunu

destekler nitelikte ünlü uluslararası ilişkiler teorisyeni Robert Kaplan’da gelecek yıllarda da

devletlerin kendi sınırları içinde yaşayan insanların canlarını mallarını korumakta başarısız

olmaları sebebiyle etnik çatışmaların meydana geleceğini söylemiştir.

Orta Doğu’da yeni düzen “kent devletleri” şeklinde olacak.

Son gelişmeler ile birlikte düşünürlerimizin tümüyle haksız olduklarını söyleyemeyiz. Irak’ta

IŞİD güçlerinin adım adım Irak kentlerini işgal etmesi ve halkı göçe zorlaması Irak merkezi

idaresinin yönetimdeki basiretsizliği ve adaletsizliği neticesinde meydana gelmiştir. Özellikle

Türkmen kentlerinin işgali sonrası binlerce Türkmen vatandaşının evlerini terk ettirilmesi

ve güvenlik zafiyeti içinde bırakılması büyük bir insanlık dramına neden oldu. Elbette bu

aşamada Türkiye’nin Türkmenlerin güvenliğini sağlamada somut adımlar atması gerekiyor.

Fakat burada yanlış anlaşılmaması gereken husus Türkiye sadece Türkmen vatandaşları

için değil bölgedeki tüm etnik unsurların huzurunu sağlamada aktif politika üretmesidir. En

rasyonel seçenek ise askeri harekat yerine istihbarat birimlerinin bölgedeki güçlü aşiretler ile

kuracağı diyalog mekanizmasının sağlıklı işletilebilmesidir. Çünkü gelecekte Orta Doğu’yu

bekleyen düzen coğrafyadaki feodal grupların etkin olduğu gücün kent devletlerine dağıtıldığı

bir şeklinde olacak.

ABD-İran ortak politika yürütmeye doğru gidecek.

Örneğin Musul petrol borsasının merkezi olan bir kent devleti olurken, Bağdat ipek yolu

ekonomilerinin nabzının tutulduğu kent haline gelebilir. Elbette bu yazdıklarım ütopyacılık

olarak algılanabilir lakin artık Osmanlı sonrası Orta Doğu’da açık bir şekilde yeniden ciddi

sınır değişikliklerinin tekerrürü yaşanıyor. Çünkü Rusya, Avrasya Birliği ile ekonomik

ardından siyasi entegrasyonun hesapları içindeyken, Batı bloğu Orta Doğu bunu daha

matematiksel biçimde kent devletlerinin birbiri arasında rekabet içinde olduğu ama asla

birbirlerini işgal edemeyeceği fakat aynı zamanda batının kontrolü altında yaşayan kurumlar

haline getirmek istiyor. Bu açıdan ABD’nin İran ile Irak üzerinde ortak politika yürütmeye

çalışması ve Türkiye’nin de Kuzey Irak Kürt Yönetimi ile ekonomik bağlarını güçlendirmesi

dikkatle takip edilmelidir.

Not: İslam alemi ve Türkiye’nin mübarek Ramazan ayının hayırlara vesile olmasını diler, bol

bereketli geçmesini Allah’tan niyaz ederim.

Haftanın Sözü: “İnsanoğlu, bilgeliği sevenler siyasi gücü ellerine alana kadar, veya siyasi

gücü ellerinde tutanlar bilgeliği sevene kadar problemlerin bittiğini görmeyecek.”

Platon 

YORUM YAZ
Henüz yorum yapılmamış.

Yorum yapmak için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Yada Misafir Olarak Yorum Yapabilirsiniz.Üyeliğiniz varsa üye girişi yapabilirsiniz. Yeni üyelik için üyelik formunu kullanabilirsiniz.