ÖNE ÇIKANLAR :
İSTANBUL13°C
Az Bulutlu

YAZARLAR

İran ABD'nin müttefiki olabilir mi?

Furkan Kaya

09 Ekim 2013 Çarşamba 21:29
  • A
  • A

İran’ın yeni lideri Ruhani’nin başkanlık koltuğuna oturması ile birlikte tüm dikkatler İran dış politikasının hangi parametreler ölçüsünde değişime uğrayacağı üzerinde yoğunlaşmaya başladı. Hatırlanacağı üzere, Ahmedinejad’ın görev yaptığı iki dönem boyunca İran ile Batı arasında ki çekişme özellikle Tahran’ın nükleer politikaları üzerineydi. 2001 Afganistan ve 2003 Irak müdahaleleri sürecinde de İran mezhep temelli dış politika anlayışıyla hareket ederek, politikasının ideolojik boyutunu ön plana çıkarmıştı.

ABD Şiiliği İslam dünyasındaki anlaşmazlıklarda koz olarak oynuyor.

Bilindiği üzere İslam’da mezhep ayrılığı İslam’ın ilk yıllarına kadar dayanıyor. Son peygamber Hz. Muhammed’in vefatı sonrası yerine kimin geçeceği veya kendisine varis olarak kimi işaret ettiği tartışmaları İslam’ı siyasal zeminde iki bölmüştü. Sünnilik ve Şiilik mezheplerinin ortaya çıkış süreci ayrı bir yazı içeriği olacağı için burada detaylarına girmek konuyu eksik bırakacaktır. Fakat Hz. Peygamber sonrası Hz. Ali’nin halife olması gerektiğini savunan ve diğer üç halifeyi eleştirenler Şiiliği, Ali taraftarlığını, diğer taraf Sünniliği temsil etmektedir. İslam dinin mezhepsel olarak derin ayrışma içinde olduğu o günden bu güne İran, bölgede diğer ülkelere karşı Şiiliği temsil ediyor. Hatta ABD Orta Doğu politikası çerçevesinde İran’ı Şer Ekseni içinde görüyor olsa da, Şiiliği İslam dünyasını kendi içindeki anlaşmazlıklarda koz olarak kullanıyor.

İran Arap ülkelerindeki dönüşüm sürecinde ağırlığını hissettirdi.

Yazılarımda yeri geldikçe İran’ın uluslararası sistemden izole edilmemesi gerektiğini, aksi hale daha fazla radikalleşeceğini defalarca yazmıştım. Son olarak Arap ülkelerindeki dönüşüm sürecinde İran, bölge liderliğini ispatlamak istercesine dış politikadaki duruşunu net bir şekilde ifade etmesi dikkatlerden kaçmadı. Özellikle Suriye’de ki kaos ortamında mezhepsel kimliğini ön planda tutarak etki alanı kaybetmek istememesi Tahran yönetimi için en önemli dış politika enstrümanı oldu. Neticede Batı’da İran’ı sistemden dışlayarak ve ağır ambargolar uygulayarak politikalarına vücut veremeyeceğini anlayınca Ruhani dönemi ile birlikte İran’ı da kapsayacak bölgesel stratejiler üzerine eğilmeye başladı.

Hedef Şii tamponu oluşturarak İslam dünyasını kamplaştırmaktı.

Esasında şu hususu vurgulamak Batı için İran’ın önemini daha net şekilde anlaşılmasına yardımcı olacaktır. 2003 Irak müdahalesinin başlamasından sonra oluşan otorite boşluğunda en kazançlı olan Kürt grupları ve Şiilerdi. Irak savaşı boyunca Saddam yönetimine karşı ülkenin Şii nüfusuna destek veren Tahran yönetimi, bir bakıma ABD’nin “safında”       savaşa müdahil olmuştur. Ardından başta ABD olmak üzere Batı’da İslam’ın bölgede yek vücut olmasını önlemede en büyük silahın mezhepsel ayrılıkların derinleştirilmesi olduğunu idrak etmişti. Yani Şii tamponu oluşturarak İslam dünyasının kamplaştırılması meselesi ön plana çıktı.

Şiilik hem ABD hem de Rusya için en büyük kart

Diğer taraftan Rusya için de Şii Müslümanlığı Sünnilerden daha makbul değerlendiriliyor. Rus stratejist Alexander Dugin’e göre, Rusya Sünni bir devlet olan Türkiye yerine Şii İran’la daha sıkı diyalog geliştirmeyi uygun görüyor. Çünkü Ruslar Vahabilik ve Türk İslamı “Atlantikçi” olarak değerlendirilirken, Şii İslamı “Anti-Amerikancı” olarak görülüyor. Bu demek oluyor ki Şiilik hem Rusya hem ABD kanadında önemli bir siyasi enstrüman pozisyonunda.

İran’ın bölgedeki öneminin farkında olan kesimin duygularına eserlerinde tercüman olan ünlü stratejist Brezezinski ve ABD savunma eski bakanı Robert Gates “İran’ın Zamanı Geldi” adlı çalışmalarında ABD’nin İran’a karşı sakıncalı politikalar ile mücadele ederken, ortak çıkar noktaları bularak İran’a yakınlaşmaları gerekliliğinden bahsediyor. Zaten ABD’nin Irak ve Afganistan’da hükümet otoritesi kurma çalışmalarında en büyük ihtiyacı İran’ın göstereceği destek ve uyumdur. Ayrıca İran Körfezi’nden taşınacak enerjinin güvenliğinin sağlanması için ABD’nin ön ayak olması gereken şey İran ve komşularını bölgesel işbirliğini geliştirmede teşvik etmek olacak.

Eski dosttan düşman olmaz fakat eski düşmandan dost olur mu bunu zamanla göreceğiz.

YORUM YAZ
TOPLAM 4 YORUM

Yorum yapmak için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Yada Misafir Olarak Yorum Yapabilirsiniz.Üyeliğiniz varsa üye girişi yapabilirsiniz. Yeni üyelik için üyelik formunu kullanabilirsiniz.

  • - FREEMAN:22 Ekim 2013, Salı 10:14

  • - İRFAN:22 Ekim 2013, Salı 10:08

  • - Bennn:17 Ekim 2013, Perşembe 08:43

    Cok dogru bir tespit.

  • - gunal hurgezer:10 Ekim 2013, Perşembe 02:40

    perşembe trt te 7 kızkardeşi herkez seyretsin