ÖNE ÇIKANLAR :
İSTANBUL10°C
Çok Bulutlu

YAZARLAR

Demokrasilerde Aday Olmak - 1

Cüneyd Altıparmak

23 Aralık 2011 Cuma 07:53
  • A
  • A

Demokratik toplumlarda siyasal hayatın düzenleyici ve itici güçleri siyasi partiler, baskı ve çıkar grupları, sivil toplum kuruluşlarıdır (sendikalar, meslek kuruluşları vb). Bunlar ve özellikle siyasal partiler siyasal hayatın tümünü oluştururlar. Siyasi yönelimlerin içersinde yer alıp, siyasal otorite olma isteği duyarlar. Çünkü siyasi iktidarı elinde bulundurmak, yani siyasal kuvvetler savaşından galip çıkmak, siyasal hayatı düzenleyen diğer öğelere ve kamuya hüküm edebilmek imkanını sağlayacaktır.

Siyasal mücadelenin topluma faydalı biçimde yönlenmesini ise hukuk ve insan hakları veya bunları içeren anayasa düzenler.

Birey, toplum ve devlet ilişkisi siyasal rejimlerde özgürlük, demokrasi ve hukuk üçlüsü ile örtüşür. Bu da son aşamada özgür birey, demokratik toplum ve hukuk devleti kavramlarına dönüşür. Sağlıklı bir demokrasi için bu üç kavramın yani özgür birey, demokratik toplum ve hukuk devleti kavramlarının ölçülü biçimde dağılmış olması ve yönetenler ile yönetilenlerce benimsenmiş olması şarttır. Asgari düzeyde bir demokrasi için bir ülkede belirlenen “demokrasi” kavramının bazı şartları taşıması gerekir. Uygulama açısından bu şart seçimdir. Demokrasi kendisi ile birlikte bir usulü getirmiştir. Demokrasi kavramının işlerlik kazanması farklı kavramlara ihtiyaç duyar. Teorik demokratik kavramının pratikleşmesi belirli kurallara ihtiyaç duyar. Demokrasinin işleyişi ayrı bir durum, ideal demokrasi anlayışı farklı bir konudur.

Demokrasinin işleyişi bir hukuk usulü meselesidir.
Seçim; yurttaşların kamu işlerinin yöneltilmesine belli ölçüde katılmasını ifade eder. Halkın yönetime katılması kavramının yegane yolu temsili rejimlerde seçimlerdir. Seçimler demokratik toplumun vazgeçilmez öğesidir. Ancak tek başına yeterli değildir. Farklı görüşlerin söylenebildiği ve bu düşüncelerin siyasi partiler aracılığı ile örgütlenebildiği, iktidar yarışı için siyasi rekabetin serbestçe uygulandığı rejimlerde, demokratik seçimlerden söz edilebilir.

Demokratik idareler halkın rızasına ve isteğine dayalı olarak kurulurlar. Yani yönetilenler siyasi iktidarlara periyodik olarak yapılan seçimler ile ya rıza gösterirler ya da yerlerine yenilerini getirirler. Yönetilenler yönetenlere karşı ‘belirleme’ ve ‘denetim’ hakkını bu yolla kullanırlar. Biraz önce de belirttiğimiz üzere seçim demokrasi için şarttır ancak yeterlik değildir. peki bir seçimin yapılacağı ortam hangi şartları taşımalıdır. Parti sistemleri açısından baktığımızda demokratik yarışmacı partiler sisteminde bir seçimin demokratik olabilmesi için bazı şartları taşıması gerekir.

Bunu başında; düşünme, düşünceyi aktarmanın mümkün olduğu bir ortam, basın ve haberleşme hürriyeti, örgütlenme özgürlüğü, siyasi partiye üye olma veya olmama hakkının tanınması, oy gizliliği ve oy kullanımında eşitlik, yetişkin nüfusun oy kullanma ve seçilme hakkına sahip olunması gelmektedir.

Demokrasinin asgari koşulları; demokrasinin uygulanabilirliği için zorunlu bir şarttır. Konuya seçim açısından bakarsak, siyasi partiler tarihsel süreç içerisinde, demokrasinin uygulanabilir olmasını sağlayan en önemli unsurlardan biridir, hatta en önemlisidir. Yani parti-seçmen ilişkisi ve parti içi bazı kurallar aslında demokrasinin teminatıdır.

İnsanların devlet halinde örgütlenmelerinden bu yana, bir iktidar mücadelesi vardır. Ortak çıkarlara sahip olan bireylerin bir araya gelip hareket etmeleri en az insanlık tarihi kadar eski bir olgudur. Günümüzdeki siyasi partilerin çıkışı Batı’da burjuva sınıfının feodal ilişkileri değiştirip, parlamentolara ait olması ve monarşi iktidarını zayıflatıp, yerine geçmesi ile meydana gelmiş bir olgudur.

Siyasal partilerin modern anlamda ortaya çıkışları oldukça yenidir. Ancak bu siyasi partilerin gelişim süreci çok hızlanmıştır. Günümüzde siyasi parti kavramına yabancı ülke yok gibidir. Siyasi partilerin hepsi siyasal sistemlerde aktiftir. Siyasi parti F. Goguel tarafından şöyle tanımlanmıştır: “Siyasi parti üyelerinin düşünce ve menfaatlerini gerçekleştirmek için iktidarı kısmen yada tamamen elde etmek amacı ile, siyasi hayata katılan teşkilatlanmış bir gruptur”. La Palombara ve Weimer ise; “Siyasi parti, merkezi ve yerel düzeyde kurulmuş, siyasi iktidarı elde etmeyi ve kullanmayı amaçlayan ve bununu içinde halkın desteğini sağlamaya çalışan sürekli bir kuruluştur”. E. Özbudun ise “halkın desteğini sağlamak suretiyle devlet mekanizmasının kontrolünü ele geçirmeye çalışan, sürekli ve istikrarlı bir örgüte sahip siyasal topluluklardır”. M. Kapani ise tanımını şöyle yapmaktadır: “bir program etrafında toparlanmış, iktidarı elde etmek veya iktidara ortak olmak amacını güden sürekli bir örgütlenmesi olan kuruluşlardır”. S.Tanilli ise demokratik rejimlerin bir ürünü olan siyasal partiler kavramının sadece dışında demokrasiye hizmet etmesini değil, bunun yanında içsel dinamiklerinde de demokrasiyi barındırması gerekliliği üzerinde durmuştur. Belki de parti içi demokrasi kavramı siyasi partileri, benzeri mekanizmalardan (baskı grupları, çıkar grupları vb) ayıran “örgütlülük”, “süreklilik” ve “bağımsızlık” gibi kavramlar kadar belirleyicidir.

Dipnpot:
Demokrasi (Democracy) kavramı sözlükte; “halkın egemenliği temeline dayanan, doğrudan ulus tarafından veya ulusun seçtiği temsilciler tarafından uygulanan yönetim biçimi” ve “kalıtsal ayrıcalıkları olmayan insan sınıfı, ortak temele dayanan insanların yönetimi” şeklinde açıklanmıştır (Oxford Dictionary). Felsefi açıdan ise; “halkın kendi kendisini yönetmesi anlamına gelen yönetim biçimi, genel olarak temsil, çoğunluğun yönetimi, partiler arası karşıtlık, yarışma, alternatif hükümet şansı, kontrol, azınlık haklarına saygı gibi temel kavramlara dayanan politik sistem” olarak tanımlamalara tabi tutulmuştur (CEVİZCİ, Ahmet, Felsefe Sözlüğü, Ankara-1996 s.129). Demokrasi günümüzde çağdaşlık simgesi olduğu için her devlet kendisinin de demokratik olduğundan bahsetmektedir (ÖZBUDUN, Ergun, Anayasa Hukuku, Ankara-1993). Demokrasi kavramının net olarak toplumda anlaşılmadığı için bu kavram açık olarak anlaşılamamaktadır. Konumuz genellikle siyasi partiler ve siyasi partilerin iç işleri ile ilgili olduğu için bu konu üzerinde durmayacağız.
YORUM YAZ
Henüz yorum yapılmamış.

Yorum yapmak için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Yada Misafir Olarak Yorum Yapabilirsiniz.Üyeliğiniz varsa üye girişi yapabilirsiniz. Yeni üyelik için üyelik formunu kullanabilirsiniz.